Robot danışman uygulamalarını ilk kez denediğimde amacım sigorta değildi. Elimde küçük bir birikim vardı, "risk profilimi ölç, bana bir portföy öner" diyerek başladım. Ama ilk anket setinde beni şaşırtan soru yatırım vadesiyle değil, korunmayla ilgiliydi: "Aileniz sizin gelirinize bağımlı mı?" ve "Aylık gideriniz kaç ay boyunca sigortasız karşılanabilir?" O an anladım ki bu araçlar sadece fon dağıtımı yapmıyor; sigorta maliyetini de bütçenin bir kalemi olarak görüyor.
Aradan geçen sürede farklı platformları, farklı risk anketlerini ve farklı öneri mantıklarını denedim. Bu yazıda deneyimimden çıkardığım pratik sonuçları anlatacağım: robot advisor robo advisor maliye hesabına nasıl dahil edilir, sigorta ve korunma ürünleri seçiminde nereye kadar güvenilir, nerede insan kararı devreye girer.
Baştan söyleyeyim: karşılaştırma yaparken en sık yaptığım hata, robot danışmanı "sigorta satan bir kanal" gibi görmekti. Değil. Onun asıl gücü, primi bir maliyet kalemi olarak modelleyip yatırım kapasitenizin ne kadarını yediğini göstermesi.
Doldurduğum anketlerde tekrar eden dört veri vardı: gelir düzenliliği, bakmakla yükümlü kişi sayısı, borç yükü (özellikle konut kredisi) ve acil durum fonunun kaç aylık gideri karşıladığı. Bu dördü bir araya geldiğinde platform bana "portföyünüzü hisse ağırlıklı kurmadan önce şu kadar aylık nakit tamponunuz ve şu kadar teminatlı bir yaşam/hayat korumanız olsun" tarzı bir uyarı verdi. Yani sigortayı yatırımın alternatifi değil, ön koşulu olarak konumlandırdı. Bunu kendi kafamda kurmam yıllarımı almıştı; algoritma üç dakikada söyledi.
Denediğim araçların bir kısmı basit ama çok işe yarar bir şey yapıyor: aylık primi net yatırılabilir tutardan düşüp projeksiyonu ona göre çiziyor. Kendi tablomu böyle kurmaya başladım. Aylık 4.000 TL ayırabiliyorsam, 350 TL vadeli hayat primi ve 180 TL sağlık katkı primi çıktığında yatırıma giden 3.470 TL oluyor. Bu fark 10 yıllık projeksiyonda ciddi bir tutar. Ama karşılığında, tek bir kötü senaryoda portföyü bozmak zorunda kalmıyorum. Fon getirilerini karşılaştırdığım sayfalarda gördüğüm oranlar ne kadar iyi olsa da, portföyü zamansız satmak zorunda kalmanın maliyeti hepsinden yüksek.
Beni en çok ikna eden nokta buydu. Konut kredimi girdikten sonra sistem, kalan borç bakiyesine denk bir teminat önerdi ve borç azaldıkça teminatı düşürmemi hatırlattı. Tüketici kredisiyle konut kredisini karşılaştırırken de aynı mantık geçerli: vade uzadıkça korunma ihtiyacının şekli değişiyor. Bunu manuel takip etmek zor; otomatik hatırlatma gerçekten prim tasarrufu sağladı.
İki platform arasında seçim yapacaksanız "hangisi daha akıllı" sorusu işe yaramıyor. Ben şu dört kalemi yan yana koyunca netleştim.
Bazı robot danışmanlar portföy üzerinden yıllık bir yönetim ücreti alıyor ve sigorta yönlendirmesini ücretsiz bir ek özellik olarak sunuyor. Bazıları ise yönlendirdiği sigorta ürününden komisyon alıyor. İkinci modelde önerinin tarafsızlığını sorgulamak gerekiyor. Ben şu soruyu sormaya başladım: "Bu öneriyi reddetsem, platform bana alternatif gösteriyor mu, yoksa tek bir ürüne mi kilitliyor?" Tek ürün gösteren araçlarda çıktıyı öneri değil, teklif olarak okudum.
| Ölçüt | Neye bakıyorum | Kırmızı bayrak |
|---|---|---|
| Ücretlendirme | Yıllık yönetim ücreti mi, ürün komisyonu mu | Ücretin hiç yazılmaması |
| Öneri çeşitliliği | Aynı ihtiyaç için kaç farklı ürün listeliyor | Tek şirket, tek plan |
| Teminat mantığı | Gelir ve borç bakiyesine bağlı hesap | Herkese aynı sabit teminat |
| Güncelleme | Yıllık gözden geçirme hatırlatması | Bir kez kur, bir daha dokunma |
Karıştırılan en pahalı konu bu. Birikimli hayat ürünleri hem korunma hem yatırım vaat ediyor; masrafları da o oranda karmaşık. İyi bir robot danışman bu iki ihtiyacı ayırıp "korunmayı ucuz ve sade bir üründen al, birikimi ayrı bir hesapta büyüt" diyor. Emeklilik planı seçeneklerini ayrı ayrı karşılaştırdığımda toplam maliyetin daha şeffaf olduğunu gördüm. Paket ürünlerde masraf kesintilerini ayrıştırmak çok daha zahmetli.
Robot danışman sağlık geçmişimi, ailemdeki kronik hastalıkları, mesleğimin gerçek risk düzeyini ya da poliçe metnindeki istisna maddelerini bilmiyor. Bir sağlık poliçesinde "bekleme süresi" ve "kapsam dışı haller" bölümünü kendi gözümle okumadan hiçbir öneriyi kabul etmedim. Fiyat karşılaştırmasında en ucuz görünen poliçenin, ihtiyacım olan kalemi kapsam dışında bıraktığını birkaç kez fark ettim.
Bugünkü kullanım şeklim şöyle: robot danışmanı ihtiyaç büyüklüğünü hesaplamak, primin bütçedeki payını görmek ve yıllık gözden geçirmeyi hatırlamak için kullan