Vergi indirimi tasarruf konusunu ilk kez ciddiye aldığım yıl, elimde kocaman bir tablo vardı: mevduat faizleri, fon getirileri, altın… Hepsini yan yana dizmiş, en yüksek yüzdeyi işaretlemiştim. Sonra muhasebeci bir arkadaşım tabloya baktı ve tek soru sordu: "Bunlar brüt mü net mi?" O gün anladım ki getiri karşılaştırması yaparken vergiyi hesaba katmamak, aynı yarışta bazı koşucuları sırtında çuvalla yarıştırmak gibi bir şey. Aşağıda, kendi tablomu yeniden kurarken öğrendiklerimi aktarıyorum.
Ürün broşürlerinde "vergi avantajlı" ifadesi tek bir şeymiş gibi kullanılıyor ama pratikte üç ayrı mekanizma var ve bunlar cüzdanınızı bambaşka noktalarda etkiliyor. Ben bunları ayırmayı öğrendikten sonra karşılaştırmalarım anlamlı hale geldi.
Bazı ödemeler, vergiye esas gelirinizi (matrahı) düşürüyor. Şahıs sigorta primleri bunun en bilinen örneği: hayat, sağlık veya kaza gibi poliçeler için ödediğiniz primler, mevzuattaki oran ve üst sınırlar çerçevesinde ücret matrahınızdan indirilebiliyor. Yıllık beyanname veriyorsanız Türkiye'de yapılmış belgeli eğitim ve sağlık harcamaları da beyan edilen gelirin belirli bir yüzdesine kadar indirim konusu olabiliyor. Buradaki kritik nokta: indirim, marjinal vergi diliminize göre değer kazanıyor. Üst dilimdeysem aynı prim bana daha fazla vergi tasarrufu sağlıyor; alt dilimdeki biri için avantaj daha mütevazı kalıyor.
Bire